مدیریت پسماند در کرج نیازمند مشارکت همه دستگاههای متولی، از آموزش و پرورش تا مدیریت شهری
مدیریت پسماند در کرج نیازمند مشارکت همه دستگاههای متولی، از آموزش و پرورش تا مدیریت شهری
رئیس کمیسیون محیط زیست و سلامت شورای اسلامی شهر کرج با تأکید بر اینکه مدیریت پسماند و تفکیک زباله نیازمند یک راهکار جامع و فرابخشی است، گفت: تفکیک از مبدأ پیش از آنکه یک موضوع خدماتی باشد، مسئلهای فرهنگی و اجتماعی است و حل آن بدون مشارکت همه دستگاههای متولی، از آموزش و پرورش تا مدیریت شهری و سایر نهادهای مسئول، امکانپذیر نیست.
مرتضی اعتصامی با اشاره به اهمیت موضوع محیط زیست و توسعه پایدار اظهار کرد: محیط زیست یک موضوع زیرساختی و مرتبط با حیات انسان است و اگر محیطی سالم، ایمن و متناسب با اقتضائات طبیعی و اکولوژیکی برای زندگی فراهم نباشد، اساساً امکان یک زندگی مطلوب وجود نخواهد داشت.
وی افزود: از ابتدای دوره ششم شورای اسلامی شهر کرج تلاش کردیم کلیدواژههایی مانند «ظرفیت اکولوژیک»، «جمعیتپذیری» و «بارگذاری جمعیتی خارج از توان اکولوژیک» را در ادبیات مدیریت شهری و رسانهای مطرح کنیم؛ چراکه استان البرز یکی از متراکمترین استانهای کشور است و توسعه شهری و جمعیتی آن باید متناسب با ظرفیتهای محیط زیستی و اکولوژیکی دنبال شود.
تفکیک زباله؛ مسئلهای فرهنگی و اجتماعی
اعتصامی در ادامه با اشاره به چالش مدیریت پسماند در کرج گفت: نوع نگاه من به موضوع تفکیک پسماند با بسیاری از مسئولان متفاوت است؛ چراکه اساساً تفکیک زباله یک موضوع فرهنگی است و متأسفانه در بسیاری از مواقع آن را صرفاً در حوزه محیط زیست یا خدمات شهری تعریف میکنیم.
این عضو شورای اسلامی شهر کرج با بیان اینکه مدیریت پسماند باید بهصورت یک «راهکار جامع» دنبال شود، گفت: در دورههای مختلف، بیشتر تلاشها بر اصلاح یک فرآیند خاص متمرکز بوده است؛ یک دوره سطلهای زباله در مقابل منازل قرار گرفت، دورهای جمعآوری شد و در مقطعی نیز ایده بانکهای زباله مطرح شد، اما هیچکدام بهتنهایی نمیتواند مشکل پسماند را حل کند.
وی ادامه داد: اگر قرار است پسماند به شکل اصولی مدیریت شود، باید از همان نقطه تولید زباله آغاز کنیم. نخستین مرحله، نوع بستهبندی محصولات در کارخانههاست. باید صنایع به سمت استفاده از بستهبندیهایی بروند که کمترین میزان پسماند را تولید کرده و از مواد سازگارتر با محیط زیست استفاده کنند.
اعتصامی آموزش خانوادهها را گام بعدی در این مسیر دانست و گفت: باید فرهنگ استفاده کمتر از پلاستیک و جایگزین کردن آن با کیسههای پارچهای، زنبیل و سایر روشهای سازگار با محیط زیست در جامعه نهادینه شود. این اقدامات اگر بهصورت مقطعی و جزیرهای انجام شود، نتیجه مطلوبی نخواهد داشت و نیازمند یک برنامه بلندمدت و مستمر است.
ضرورت ورود آموزش و پرورش به فرهنگسازی پسماند
رئیس کمیسیون محیط زیست و سلامت شورای اسلامی شهر کرج با تأکید بر ضرورت همکاری دستگاههای مختلف در مدیریت پسماند اظهار کرد: آموزش و پرورش یکی از دستگاههای مهم در این زمینه است و میتوان با تعریف برنامههای مشترک و بلندمدت، موضوعاتی مانند مدیریت پسماند، کاهش تولید زباله و مدیریت شیرابه را از طریق دانشآموزان به خانوادهها منتقل کرد.
وی افزود: فرهنگسازی در حوزه پسماند باید از مدارس آغاز شود و در یک بازه پنج تا ۱۰ ساله ادامه پیدا کند تا این فرهنگ بهصورت پایدار در جامعه شکل بگیرد.
اعتصامی با اشاره به اقدامات انجامشده در دوره ششم شورا گفت: برای نخستینبار تلاش کردیم موضوع آموزش شهروندی در حوزه پسماند را با همکاری کمیسیون فرهنگی و سازمان فرهنگی اجتماعی شهرداری دنبال کنیم و این موضوع را در قالب تکالیف مشخص تعریف کنیم.
وی ادامه داد: سازمان فرهنگی اجتماعی شهرداری نباید صرفاً به برگزاری برنامههای مناسبتی محدود شود، بلکه باید در موضوعاتی مانند فرهنگ ترافیک و فرهنگ مدیریت پسماند نیز نقش جدی و مستمر داشته باشد؛ چراکه سرمایهگذاری در فرهنگسازی میتواند در بلندمدت هزینههای خدمات شهری را کاهش دهد.
کرج به «راهکار کل» در مدیریت پسماند نیاز دارد
رئیس کمیسیون محیط زیست و سلامت شورای اسلامی شهر کرج با اشاره به ظرفیت اقتصادی موجود در حوزه بازیافت گفت: پسماند تنها یک هزینه نیست، بلکه در بسیاری از موارد یک ثروت و ماده اولیه ارزشمند است. برای نمونه، ضایعات چوبی قابلیت بازیافت و استفاده مجدد دارند و حتی برای سرمایهگذاری در این حوزه نیز ظرفیت وجود دارد.
وی افزود: شهرداری باید نقش تنظیمگر و حلقه واسط را ایفا کند و میان تولیدکننده پسماند، سرمایهگذار و واحدهای بازیافت ارتباط ایجاد شود. در این صورت، هم از حجم زباله کاسته میشود و هم یک چرخه اقتصادی شکل میگیرد.
اعتصامی با اشاره به معضل فعالیت واحدهای ضایعاتی غیرمجاز و زبالهگردها اظهار کرد: تا زمانی که بازار خرید و فروش ضایعات و پسماند وجود داشته باشد، نمیتوان انتظار داشت پدیده زبالهگردی بهطور کامل از بین برود. بنابراین باید علاوه بر ساماندهی فرآیند جمعآوری، بازار و مراکز غیرمجاز نیز مدیریت و کنترل شوند.
مدیریت پسماند در کرج بدون نگاه استانی به نتیجه نمیرسد
وی یکی از چالشهای مهم مدیریت پسماند در کرج را پیوستگی جغرافیایی و مدیریتی شهرهای استان البرز دانست و گفت: کرج با شهرهای اطراف خود پیوستگی جدی دارد و نمیتوان مسائل محیط زیستی را صرفاً در محدوده یک شهر مدیریت کرد.
وی افزود: درباره سگهای بلاصاحب نیز صدق میکند. اگر یک شهر برای کنترل این معضل اقدام کند، اما شهرهای مجاور برنامه هماهنگی نداشته باشند، نتیجه مطلوب حاصل نمیشود. بنابراین با توجه به فشردگی استان البرز، بسیاری از مسائل محیط زیستی نیازمند طرح جامع استانی و مدیریت یکپارچه هستند.
زبالهگردی؛ مسئلهای فراتر از وظایف شهرداری
وی یکی از عوامل مهم در افزایش مشکلات ناشی از پسماند را زمان ماندگاری زباله در معابر دانست و اظهار کرد: یکی از مهمترین عوامل انتشار و تکثیر حیوانات موذی و سگهای بلاصاحب، وجود زباله و دسترسی به آن است. بنابراین زمان و نحوه قرار دادن زباله در معابر باید مدیریت شود.
اعتصامی افزود: در برخی شهرهای موفق، زمان بیرون گذاشتن زباله متناسب با شرایط اقلیمی و شهری تعیین شده و خود مردم نیز در اجرای آن مشارکت و نظارت اجتماعی دارند. ما نیز باید بتوانیم چنین فرهنگی را در شهر کرج نهادینه کنیم.
کاهش زبالهگردی با اصلاح فرآیند جمعآوری پسماند
وی با اشاره به اقدامات انجامشده در دوره ششم شورای اسلامی شهر کرج گفت: یکی از مشکلاتی که شناسایی کردیم، تعارض منافع میان برخی پاکبانان و زبالهگردها و همچنین ضعف نظارت در محلات بود. بر همین اساس تلاش کردیم با اصلاح فرآیند و تعریف تکالیف مشخص برای پیمانکاران، نقش پاکبانان را در ساماندهی ضایعات و نظارت بر محدودههای تحت پوشش آنها تقویت کنیم.
اعتصامی ادامه داد: پاکبانی که مسئولیت دو یا چند کوچه را برعهده دارد، در صورت مشارکت در فرآیند قانونی جمعآوری ضایعات، میتواند نسبت به حضور زبالهگردها در محدوده تحت پوشش خود نیز نظارت داشته باشد. اجرای این فرآیند موجب کاهش نسبی زبالهگردی در شهر شده، اما هنوز تا رسیدن به شرایط مطلوب فاصله داریم.
فرهنگسازی باید محلهمحور و با مشارکت نهادهای اجتماعی باشد
رئیس کمیسیون محیط زیست و سلامت شورای اسلامی شهر کرج همچنین بر استفاده از ظرفیت نهادهای اجتماعی و رسانهها برای فرهنگسازی تأکید کرد و گفت: برای فرهنگسازی در حوزه پسماند، باید از ظرفیت مدیران محله، خانه مطبوعات، تشکلهای اجتماعی و سایر گروههای مردمی استفاده شود.
وی افزود: چرا نباید از ظرفیت مجموعههایی مانند خانه مطبوعات برای اجرای برنامههای مشارکتی و گسترده در سطح شهر استفاده کنیم؟ رسانهها میتوانند در کنار مدیریت شهری، نقش مؤثری در آموزش و فرهنگسازی ایفا کنند.
اعتصامی در پایان تأکید کرد: مدیریت پسماند در کرج نیازمند یک برنامه جامع، مستمر و چندوجهی است؛ برنامهای که از اصلاح بستهبندی محصولات و آموزش خانوادهها آغاز شود، در مدارس استمرار پیدا کند، با اصلاح فرآیندهای جمعآوری و بازیافت ادامه یابد و با همکاری همه دستگاهها و مدیریت یکپارچه در سطح استان به نتیجه برسد. اگر این نگاه جامع شکل نگیرد، اقدامات مقطعی و جزیرهای نمیتواند معضل پسماند و تبعات محیط زیستی ناشی از آن را بهصورت پایدار حل کند.
