فرهنگ و هنر نباید در شرایط بحرانی به حاشیه برود
معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی البرز با تأکید بر نقش فرهنگ، هنر و ادبیات در بازتاب تجربه‌های انسانی جنگ، گفت: پویش ملی آیین ققنوس بستری برای بیان احساسات و روایت‌های دانشجویان از جنگ و ثبت این تجربه‌ها در حافظه جمعی جامعه فراهم کرده است.
به گزارش پایگاه خبری چکاوک البرز نیوز، احمدرضا فیروزی، روز دوشنبه، چهارم آبان ماه در آیین تجلیل از برگزیدگان دومین و سومین دوره پویش ملی «آیین ققنوس» که با محوریت پاسداشت دفاع ملی و دلاوری‌های ایرانیان در جنگ ۴۰ روزه و آیین وداع با رهبر شهید در کتابخانه مرکزی دانشگاه خوارزمی، برگزار شد، اظهار کرد: تجربه جنگ و شرایط ناشی از آن نشان داد که در کنار میدان نظامی، ظرفیت‌های فرهنگی، هنری و ادبی نیز می‌توانند در بازتاب احساسات جامعه، تقویت همبستگی اجتماعی و ثبت تجربه‌های جمعی نقش‌آفرین باشند.
وی با اشاره به ضرورت بررسی تجربه‌های به‌دست‌آمده از جنگ ۱۲ روزه گفت: با گذشت زمان از آغاز جنگ، فرصت بیشتری برای تأمل درباره اتفاقات رخ‌داده در عرصه داخلی و بین‌المللی فراهم شده است. یکی از موضوعاتی که نیازمند بررسی جدی است، تأثیر شرایط جنگی بر نظام دانشگاهی و چگونگی حفظ ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی دانشگاه‌ها در دوره بحران است.
این مسئول با اشاره به تعطیلی دانشگاه‌ها در روزهای ابتدایی جنگ، افزود: در آن شرایط، حفظ جان انسان‌ها و جلوگیری از وارد شدن آسیب به افراد، اولویت نخست بود؛ با این حال، پیامدهای تعطیلی دانشگاه‌ها تنها به توقف کلاس‌های درسی محدود نشد و فعالیت‌های فرهنگی و جریان‌های دانشجویی را نیز تحت تأثیر قرار داد.
معاون فرهنگی جهاددانشگاهی البرز بیان کرد: دانشگاه بستر شکل‌گیری تعاملات اجتماعی، فعالیت‌های فرهنگی و جریان‌های دانشجویی است. ازاین‌رو، حتی در شرایط دشوار و بحرانی نیز باید برای حفظ این پویایی برنامه‌ریزی کرد و زمینه مشارکت دانشجویان را در فعالیت‌های متناسب با شرایط فراهم آورد.
فیروزی با اشاره به اقدامات جهاددانشگاهی البرز در روزهای جنگ ۱۲ روزه اظهار کرد: از روز سوم جنگ، فعالیت‌های فرهنگی خود را آغاز کردیم. یکی از نخستین اقدامات، طراحی و انتشار اینفوگرافی‌های ویژه جنگ بود که به‌صورت روزانه از روز سوم تا روز دوازدهم ادامه یافت.
وی ابراز کرد: در تولید این محتواها تلاش کردیم به این موضوع بپردازیم که چگونه می‌توان در فضای جنگ و بحران به حفظ آرامش جامعه کمک کرد و زمینه نقش‌آفرینی گروه‌های مختلف را فراهم آورد. هدف این بود که هر بخش از جامعه بتواند متناسب با جایگاه خود در این شرایط نقش داشته باشد و دانشجویان نیز از مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی دور نمانند.
پویش‌های ادبی؛ بستری برای بازتاب تجربه جنگ
فیروزی گفت: در کنار تولید محتوای اطلاع‌رسانی، ایده برگزاری دو پویش نیز شکل گرفت. پویش آیین ققنوس با رویکرد ملی طراحی شد تا دانشجویان دانشگاه‌های سراسر کشور امکان مشارکت در آن را داشته باشند. پویش دیگر با عنوان «اینا رو نگفته بودم » به زبان انگلیسی ویژه علاقمندان البرزی هشت تا ۱۸ سال برگزار شد که در این راستا از شرکت‌کنندگان خواستیم احساسات، خاطرات و عواطف خود را در قالب کلمات به زبان انگلیسی ارائه دهند.
معاون فرهنگی جهاددانشگاهی البرز با بیان اینکه استفاده از ظرفیت فرهنگ و هنر در شرایط جنگی از اهداف اصلی این برنامه‌ها بود، گفت: در زمان جنگ، بخش عمده توجه جامعه به میدان نظامی و تلاش نیروهایی معطوف می‌شود که از کشور دفاع می‌کنند؛ اما نباید از ظرفیت فرهنگ، هنر و ادبیات غافل شد. این حوزه‌ها می‌توانند در تقویت روحیه عمومی، انتقال احساس همبستگی و ایجاد دلگرمی برای نیروهای حاضر در میدان مؤثر باشند.
فیروزی تصریح کرد: آثار ادبی و هنری می‌توانند تجربه‌های فردی را به بخشی از حافظه جمعی جامعه تبدیل کنند. یکی از اهداف ما این بود که دانشجویان بتوانند احساسات و دریافت‌های خود از شرایط جنگ را در قالب آثار خلاقانه بیان کنند و از این طریق، زمینه شکل‌گیری تولیدات ادبی و هنری متناسب با تجربه جامعه فراهم شود.
فیروزی با تشریح روند برگزاری دوره‌های مختلف پویش ملی آیین ققنوس، اظهار کرد: در نخستین دوره این پویش، با وجود محدودیت زمانی، حدود ۳۲۰ اثر دریافت کردیم. پس از آن، فراخوان دومین دوره منتشر شد و این دوره با استقبال گسترده‌تری همراه بود؛ به‌طوری‌که بیش از ۷۰۰ اثر ادبی و هنری از دانشگاه‌های استان‌های مختلف کشور به دبیرخانه رسید.
وی افزود: در دومین دوره، ۱۱ اثر به‌عنوان اثر برگزیده انتخاب شدند و پنج اثر نیز شایسته تقدیر شناخته شدند. آثار منتخب این دوره در قالب کتاب گردآوری شد تا بخشی از تولیدات ادبی و هنری شرکت‌کنندگان در مجموعه‌ای مکتوب در دسترس علاقه‌مندان قرار گیرد.
معاون فرهنگی جهاددانشگاهی البرز با اشاره به سومین دوره پویش گفت: در این دوره نزدیک به ۶۷۰ اثر ادبی و هنری به دبیرخانه رسید که پس از پایان فرایند داوری، ۱۲ اثر به‌عنوان اثر برگزیده انتخاب شدند و سه اثر نیز شایسته تقدیر شناخته شدند.
این مسئول بیان کرد: در کنار انتخاب آثار برگزیده، مجموعه‌ای از آثار منتخب سومین دوره نیز در قالب کتاب آماده شد. در این آیین، از کتاب‌های مربوط به دومین و سومین دوره پویش رونمایی می‌شود تا بخشی از ظرفیت ادبی و هنری شکل‌گرفته در این رویدادها در قالب آثار مکتوب ثبت و عرضه شود.
فیروزی گفت: یکی از نکات قابل توجه در دوره‌های مختلف، تنوع استان‌های شرکت‌کننده و محل سکونت برگزیدگان بود. تعداد اندکی از برگزیدگان به البرز تعلق داشتند. این گستردگی جغرافیایی، ظرفیت چنین رویدادهایی را برای ایجاد ارتباط میان دانشگاه‌ها و فراهم کردن زمینه مشارکت فرهنگی در سطح ملی نشان می‌دهد.
معاون فرهنگی جهاددانشگاهی البرز با اشاره به نقش ادبیات در بازتاب تجربه‌های انسانی و اجتماعی گفت: عاطفه و تخیل از عناصر مهم ادبیات هستند و آثار ادبی می‌توانند احساسات و تجربه‌های افراد را در قالبی ماندگار بازتاب دهند. در شرایط جنگی نیز این ظرفیت اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند؛ زیرا شعر، نوشته و دیگر قالب‌های هنری می‌توانند روایتگر تجربه‌های جامعه باشند و احساس همراهی و همبستگی را تقویت کنند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: تجربه برگزاری این پویش‌ها نشان داد که حتی در شرایط دشوار نیز می‌توان با تکیه بر ایده‌پردازی، مشارکت دانشجویان و روحیه جهادی، زمینه خلق آثار فرهنگی و هنری را فراهم کرد. حفظ ارتباط دانشجویان با فعالیت‌های فرهنگی و فراهم کردن فرصت برای بروز خلاقیت‌های آنان، ضرورتی است که می‌تواند به تداوم پویایی دانشگاه‌ها و ایفای نقش مؤثرتر آنها در جامعه کمک کند.
