پویش ملی «آیین ققنوس» بستری برای شنیده شدن روایت‌های جنگ است
رئیس جهاددانشگاهی البرز گفت: پویش ملی آیین ققنوس با هدف فراهم کردن بستری برای بیان و ثبت روایت‌ها و تجربه‌های انسانی جنگ و ایجاد فضایی برای گفت‌وگو درباره احساسات و برداشت‌های مردم از این دوران شکل گرفت.
به گزارش پایگاه خبری چکاوک البرز نیوز؛ غلامرضا اسکندریان، روز دوشنبه، چهارم آبان‌ماه در آیین تجلیل از برگزیدگان دومین و سومین دوره پویش ملی «آیین ققنوس» که با محوریت پاسداشت دفاع ملی و دلاوری‌های ایرانیان در جنگ ۴۰ روزه و آیین وداع با رهبر شهید در کتابخانه مرکزی دانشگاه خوارزمی، برگزار شد، اظهار کرد: در جریان جنگ تحمیلی سوم، مجموعه‌ای از احساسات و تجربه‌های متفاوت را از سر گذراندیم؛ از غم و نگرانی گرفته تا ایستادگی، مقاومت، شادی و حتی احساس پیروزی. این تجربه‌ها، بخش مهمی از واقعیت زندگی ما در این دوران هستند و نباید اجازه دهیم با عبور از شرایط فعلی، جزئیات و ابعاد انسانی آن‌ها به فراموشی سپرده شود.
وی افزود: در کنار تمام فراز و فرودها و احساسات متفاوتی که در این روزها تجربه کردیم، اطمینانی وجود داشت که در نهایت می‌توانیم از این شرایط عبور کنیم، دوباره برخیزیم و سربلند بمانیم. انتخاب نام ققنوس برای این پویش نیز از همین نگاه سرچشمه گرفت؛ نمادی از برخاستن دوباره و ادامه دادن مسیر پس از عبور از دشواری‌ها.
رئیس جهاددانشگاهی البرز بیان کرد: از همان روزهای ابتدایی جنگ ۱۲ روزه، زمانی که جامعه با شوک و غافلگیری ناشی از وقوع جنگ مواجه شد، این پرسش برای ما مطرح بود که جهاددانشگاهی در چنین شرایطی چه کاری می‌تواند انجام دهد و چگونه می‌تواند با استفاده از ظرفیت‌های خود، کمکی به جامعه کرده و بخشی از بار موجود را بر دوش بگیرد.
اسکندریان ادامه داد: جهاددانشگاهی برای ایفای نقش مؤثر در چنین موقعیت‌هایی باید به سرمایه‌ها و ظرفیت‌های خود رجوع کند. یکی از ارزشمندترین این ظرفیت‌ها، بدنه دانشجویی است؛ ازاین‌رو، تلاش کردیم ارتباط خود را با دانشجویان حفظ کنیم و زمینه‌ای فراهم آوریم تا بتوانیم درباره شرایط پیش‌آمده با آن‌ها گفت‌وگو کنیم، به تجربه‌هایشان گوش دهیم و امکان بیان دیدگاه‌ها و احساساتشان را به وجود آوریم.
این مسئول با تأکید بر اینکه دعوت به گفت‌وگو یکی از انگیزه‌های اصلی راه‌اندازی این پویش بود، گفت: احساس ما این بود که در مواجهه با مسائل و بحران‌ها، گاهی اهمیت گفت‌وگو را فراموش می‌کنیم. کمتر با مخاطبان خود درباره آنچه می‌گذرد صحبت می‌کنیم، کمتر مسائل را با آن‌ها به اشتراک می‌گذاریم و گاهی نیز فرصت شنیدن دیدگاه‌ها و تجربه‌هایشان را از دست می‌دهیم؛ درحالی‌که همین گفت‌وگو و شنیدن متقابل می‌تواند به درک بهتر شرایط و کاهش آسیب‌های ناشی از آن کمک کند.
رئیس جهاددانشگاهی البرز افزود: این دغدغه زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کرد که دانشجویان از فضای فیزیکی دانشگاه فاصله گرفته بودند. دانشگاه بدون دانشجو، بخش مهمی از معنا و هویت خود را از دست می‌دهد؛ به همین دلیل، تلاش کردیم حتی در شرایطی که امکان ارتباط حضوری محدود بود، از طریق فضای مجازی و به‌صورت غیرحضوری، دانشجویان را به گفت‌وگو دعوت کنیم و فرصتی برای بیان تجربه‌هایشان فراهم آوریم.
اسکندریان تصریح کرد: باور داشتیم که همین گفت‌وگو، فارغ از اینکه در گام نخست به چه نتیجه‌ای منجر شود، می‌تواند به تعدیل فضای روانی جامعه کمک کند. انسان‌ها در مواجهه با رویدادهای دشوار، احساسات و برداشت‌های متفاوتی دارند و اگر فرصتی برای بیان و شنیده شدن این تجربه‌ها وجود نداشته باشد، بخشی از واقعیت آن دوران ناگفته باقی می‌ماند. به همین دلیل، می‌خواستیم زمینه‌ای فراهم شود تا افراد بتوانند آنچه را تجربه کرده‌اند، به زبان بیاورند و از زاویه نگاه خود درباره آن صحبت کنند.
این مسئول با اشاره به اهمیت تولید محتوا در شرایط جنگی اظهار کرد: اگر ما درباره آنچه تجربه کرده‌ایم روایت نکنیم و برای ثبت و بازتاب واقعیت‌های این دوران اقدام نکنیم، نمی‌توان انتظار داشت که روایت‌های شکل‌گرفته در فضای عمومی، لزوماً بازتاب‌دهنده تجربه‌ها و نگاه‌های خود ما باشد. به‌ویژه در فضای مجازی که محتوا با سرعت زیادی تولید و منتشر می‌شود، ضروری است زمینه‌ای برای ثبت روایت‌های مستند و برخاسته از تجربه زیسته مردم فراهم کنیم.
وی توضیح داد: جهاددانشگاهی تلاش کرد از ظرفیت‌هایی که در اختیار دارد برای ایجاد چنین بستری استفاده کند؛ بستری که در آن افراد بتوانند احساسات، تجربه‌ها و برداشت‌های خود از جنگ را در قالب آثار هنری بیان کنند. هدف این بود که این تجربه‌ها تنها در سطح احساسات فردی باقی نمانند، بلکه به روایت‌هایی تبدیل شوند که امکان ثبت، بازخوانی و گفت‌وگو درباره آن‌ها در آینده وجود داشته باشد.
اسکندریان ابراز کرد: این پویش از استان البرز آغاز شد، اما به‌تدریج توانست در سطح ملی مورد استقبال قرار گیرد. دریافت بیش از ۹۰۰ اثر، نشان داد که چنین فضایی تا چه اندازه می‌تواند برای مخاطبان معنادار باشد و زمینه مشارکت آن‌ها را فراهم کند.
رئیس جهاددانشگاهی البرز ادامه داد: زمانی که با این تعداد اثر و مجموعه‌ای از روایت‌ها و تجربه‌های ارزشمند مواجه شدیم، به این نتیجه رسیدیم که نباید کار را به دریافت آثار محدود کنیم. اگر این آثار تنها در همان مرحله باقی بمانند و در اختیار مخاطبان گسترده‌تری قرار نگیرند، بخشی از ظرفیت آن‌ها برای اثرگذاری اجتماعی از دست خواهد رفت. به همین دلیل، ضرورت انتشار و ماندگار کردن این آثار برای ما جدی‌تر شد.
وی افزود: تبدیل آثار به کتاب و فراهم کردن زمینه انتشار آن‌ها در قالب‌های دیگری مانند پادکست، می‌تواند به تکمیل این فرایند کمک کند. وقتی از ضرورت گفت‌وگو و ثبت تجربه‌ها صحبت می‌کنیم، باید امکان دسترسی جامعه به حاصل این گفت‌وگوها نیز فراهم شود. انتشار رسمی آثار، این فرصت را به وجود می‌آورد که روایت‌های ثبت‌شده از محدوده برگزارکنندگان و شرکت‌کنندگان فراتر بروند و در معرض مطالعه، شنیدن و تأمل دیگران قرار گیرند.
این مسئول در پایان گفت: بر همین اساس، تصمیم گرفتیم در ادامه مسیر پویش و در کنار فعالیت‌های مربوط به دوره‌های دوم و سوم، همانند پویش نخست، آثار را در قالب کتاب نیز منتشر کنیم. هدف ما این است که تجربه‌های این دوران ثبت و حفظ شوند و در آینده نیز امکان رجوع به آن‌ها وجود داشته باشد. معتقدیم عبور از یک رویداد به معنای پایان یافتن ضرورت پرداختن به آن نیست؛ بلکه باید بتوانیم درباره آنچه گذشت، آنچه تجربه کردیم و آنچه آموختیم، گفت‌وگو کنیم و اجازه ندهیم روایت‌های ارزشمند این روزها در گذر زمان فراموش شوند.
