سیلاب منتظر جلسات نمی‌ماند؛ چهار ماه فرصت برای ایمن‌سازی نقاط پرخطر نظرآباد
سیلاب منتظر جلسات نمی‌ماند؛ چهار ماه فرصت برای ایمن‌سازی نقاط پرخطر نظرآباد
با نزدیک‌شدن به فصل بارش‌ها و طرح پیش‌بینی‌هایی درباره احتمال تشدید مخاطرات جوی تحت تأثیر پدیده ال‌نینو، آمادگی دستگاه‌های اجرایی برای مقابله با آب‌گرفتگی و سیلاب، بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا می‌کند؛ آمادگی‌ای که میزان اثربخشی آن نه در تعداد جلسات و مصوبات، بلکه در عملکرد مسیرهای هدایت آب، رفع موانع و کاهش خسارت‌های احتمالی در زمان وقوع بارندگی سنجیده خواهد شد.
دکتر شمیرانی، فرماندار شهرستان نظرآباد، در گفت‌وگوی اختصاصی با دادمان، از چهار ماه اقدامات و هماهنگی‌های پیشگیرانه برای کاهش خطر سیلاب و آمادگی شهرستان در برابر بارش‌های پیش‌رو خبر داد؛ اقداماتی که از سامان‌دهی مسیرهای عبور آب و پاکسازی کانال‌ها تا بررسی نقاط پرخطر، تأمین تجهیزات و برگزاری مانورهای مدیریت بحران را در بر می‌گیرد.
اصلاح زهکش ۴.۵ کیلومتری در محدوده تالاب صالحیه
یکی از اقدامات مطرح‌شده از سوی فرماندار نظرآباد، اصلاح و سامان‌دهی زهکشی به طول حدود ۴.۵ کیلومتر در محدوده تالاب صالحیه است؛ اقدامی که با همکاری دستگاه‌های مرتبط، از جمله شرکت آب منطقه‌ای و محیط زیست، دنبال شده است.
به گفته شمیرانی، این عملیات علاوه بر کمک به مدیریت مسیرهای جریان آب و کاهش مخاطرات برای روستاهای اطراف، با توجه به ملاحظات مرتبط با احیای تالاب صالحیه نیز اهمیت دارد.
سامان‌دهی مسیرهای آب در چنین محدوده‌هایی نیازمند هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول است؛ چراکه هرگونه مداخله در مسیر جریان آب، بدون توجه به شرایط طبیعی منطقه و ملاحظات محیط‌زیستی، می‌تواند پیامدهای پیش‌بینی‌نشده‌ای به دنبال داشته باشد.
پاکسازی مسیرهای سیلاب؛ از بزرگراه غدیر تا معابر روستایی
فرماندار نظرآباد همچنین از پاکسازی دهانه آب‌روها و مسیرهای عبور آب در محدوده بزرگراه غدیر، لایروبی رودخانه‌ها و استفاده از ماشین‌آلات سنگین برای رفع موانع خبر داد.
بر اساس توضیحات ارائه‌شده، پاکسازی کانال‌ها، جوی‌ها و آبراهه‌های شهری و روستایی، رسیدگی به درختان خشک و خطرآفرین و پیگیری مشکلات برخی تیرهای برق نیز در دستور کار قرار گرفته است.
شمیرانی با اشاره به ضرورت ورود دستگاه‌های مسئول به نقاطی که اقدامات پیشگیرانه در آن‌ها کافی نبوده است، از مکاتبه با دادستانی درخصوص برخی موارد و احتمال ترک فعل خبر داد.
این بخش از اقدامات، اهمیت روشنی دارد: در مدیریت بحران، شناسایی یک نقطه حادثه‌خیز زمانی ارزشمند است که به رفع خطر منجر شود. مسیر مسدودشده آب، آب‌روی پاکسازی‌نشده یا نقص برطرف‌نشده در زیرساخت‌ها می‌تواند در زمان بارندگی، به عاملی برای آب‌گرفتگی و تحمیل خسارت به شهروندان تبدیل شود.
از مانور ساعت صفر تا تأمین تجهیزات زمستانی
به گفته فرماندار نظرآباد، برگزاری چندین مانور مدیریت بحران، از جمله مانور ساعت صفر، بخشی از برنامه‌های آمادگی شهرستان بوده است. تأمین اقلام مورد نیاز برای شرایط زمستانی، از جمله شن و نمک، نیز در همین چارچوب دنبال شده است.
مانورهای عملیاتی زمانی می‌توانند نقش مؤثری در کاهش خسارت‌ها داشته باشند که میزان آمادگی نیروها، سرعت واکنش دستگاه‌ها، دسترسی به تجهیزات و کیفیت هماهنگی میان مجموعه‌های مسئول را در شرایط واقعی محک بزنند.
از این منظر، ارزیابی آمادگی شهرستان تنها به برگزاری مانور محدود نمی‌شود؛ بلکه لازم است مشخص باشد کاستی‌های احتمالی شناسایی‌شده در این تمرین‌ها تا چه اندازه برطرف شده‌اند و تجهیزات و نیروهای عملیاتی در نقاط حساس با چه سرعتی امکان حضور دارند.
ال‌نینو؛ ضرورت پیش‌بینی علمی، نه انتظار برای وقوع بحران
طرح موضوع ال‌نینو در کنار آمادگی برای فصل بارش‌ها، ضرورت توجه به پیش‌بینی‌های هواشناسی و ارزیابی دقیق مخاطرات محلی را برجسته می‌کند.
ال‌نینو به‌تنهایی به معنای وقوع قطعی بارش‌های سیل‌آسا در یک شهرستان مشخص نیست. ارزیابی خطر باید بر پایه پیش‌بینی‌های رسمی هواشناسی، وضعیت حوضه‌های آبریز، ویژگی‌های جغرافیایی منطقه، ظرفیت شبکه دفع آب‌های سطحی و شرایط رودخانه‌ها و مسیل‌ها انجام شود.
با این حال، حتی در نبود پیش‌بینی قطعی از وقوع سیلاب، پاکسازی مسیرهای عبور آب، رفع موانع، بررسی نقاط آسیب‌پذیر و آماده‌باش دستگاه‌های مسئول اقداماتی ضروری برای کاهش ریسک به شمار می‌روند.
در واقع، مسئله اصلی برای نظرآباد این نیست که آیا بارش‌های پیش‌رو الزاماً به سیلاب منجر خواهند شد یا نه؛ مسئله این است که اگر بارندگی شدید رخ داد، آیا مسیرهای هدایت آب باز هستند، نقاط پرخطر ایمن‌سازی شده‌اند و دستگاه‌های مسئول توان واکنش سریع و هماهنگ را دارند؟
آزمون اصلی، هنگام بارندگی آغاز می‌شود
اقدامات اعلام‌شده از سوی فرماندار نظرآباد، از برگزاری جلسات هماهنگی و مانورهای بحران تا پاکسازی آبراهه‌ها و اصلاح زهکش محدوده تالاب صالحیه، بخشی از روند آمادگی شهرستان برای مواجهه با مخاطرات احتمالی را نشان می‌دهد.
با این حال، سنجش نهایی این اقدامات به نتایج میدانی وابسته است: آیا همه نقاط حادثه‌خیز شناسایی‌شده به‌طور کامل ایمن شده‌اند؟ آیا ظرفیت آب‌روها و کانال‌ها برای عبور جریان آب بررسی شده است؟ آیا مسئولیت هر دستگاه به‌روشنی مشخص شده و موانع باقی‌مانده تا پیش از بارش‌های مؤثر برطرف خواهند شد؟
پاسخ به این پرسش‌ها، مرز میان آمادگی اعلام‌شده و آمادگی عملیاتی را مشخص می‌کند.
در مدیریت بحران، پیشگیری زمانی به نتیجه می‌رسد که پیش از رسیدن آب، مسیر آن باز شده باشد؛ نه زمانی که پس از وقوع آب‌گرفتگی، دستگاه‌ها برای بررسی خسارت‌ها وارد میدان شوند.
