زندان رجایی‌شهر از دل شهر رفت
زندان رجایی‌شهر از دل شهر رفت
دیگر خبری از دیوارهای بلند، سیم‌های خاردار و سازه‌های محصورکننده زندان نبود. از دور به جای ساختمان‌های قطور و دیوارهای بلند، زمین وسیعی خالی به چشم می‌خورد زمینی که حالا دیگر زندانی در آن دیده نمی‌شد.
سال‌ها حضور زندان رجایی‌شهر در محدوده شهری یکی از مطالبات مردم و مسئولان استان البرز برای انتقال زندان به خارج از شهر بود مطالبه‌ای که با تعطیلی زندان و انتقال زندانیان آغاز به نتیجه رسید و حالا با تخریب دیوار‌ها و سازه‌های باقی‌مانده گام دیگری برای پایان کامل حضور این مجموعه در بافت شهری برداشته شده است.
هرچه خودرو به محل نزدیک‌تر می‌شد ابعاد عملیات تخریب بیشتر خودنمایی می‌کرد. دیوارهای پیرامونی تقریباً به‌طور کامل از میان رفته بود و فضای داخلی که سال‌ها پشت دیوارهای بلند از نگاه شهروندان پنهان می‌ماند حالا مقابل چشمان همه قرار داشت.
در داخل محوطه نیز تقریباً تمامی سازه‌ها تخریب شده بود و تنها یک ساختمان اداری باقی مانده بود تصویری متفاوت از رجایی‌شهر که دیگر شباهتی به یک زندان نداشت. آنچه از این مجموعه باقی مانده بود بیشتر به دشتی وسیع می‌ماند تا محوطه یک زندان.
امروز در نوزدهمین تور نظارتی مرکز رسانه قوه قضاییه در استان البرز، خبرنگاران، عکاسان و تصویربرداران به همراه مسئولان مقابل بخش ورودی زندان سابق رجایی‌شهر ایستاده‌اند. قرار است آخرین بخش‌های باقی‌مانده از پوسته بیرونی این زندان نیز تخریب شود.
چشم‌ها به بیل مکانیکی و پیکور دوخته شده است. دوربین‌ها آماده‌اند تا لحظه‌ای را ثبت کنند که مدت‌ها انتظارش کشیده شده لحظه‌ای که می‌توان آن را بخشی از تحقق دستور رئیس قوه قضاییه برای پایان حضور زندان رجایی‌شهر در این نقطه از شهر دانست.
ناگهان صدای برخورد پیکور با سازه در فضا می‌پیچد. نخستین قطعات جدا می‌شوند و هر تکه سنگ به سویی پرتاب می‌شود. گردوخاک بالا می‌رود و برای لحظاتی همه‌جا را فرا می‌گیرد. خبرنگاران و عکاسان بی‌وقفه در حال ثبت این صحنه‌اند لحظه‌ای که بخشی دیگر از نماد سال‌های گذشته رجایی‌شهر فرو می‌ریزد.
بخش ورودی نیز تخریب می‌شود همان سردری که سال‌ها نماد این زندان بود. حالا دیگر چیزی جز بقایای سازه و توده‌ای از نخاله‌ها باقی نمانده است.
در ادامه خبرنگاران شاهد تخریب یکی دیگر از برجک‌های زندان نیز بودند برجکی که آن هم به‌طور کامل تخریب شد تا بخش دیگری از سازه‌های باقی‌مانده رجایی‌شهر از میان برود.
اما این تخریب تنها فرو ریختن چند دیوار و سازه نیست پشت این عملیات پایان یک مطالبه قدیمی برای خروج زندان از محیط شهری قرار دارد. با تعطیلی زندان و انتقال زندانیان یکی از مهم‌ترین گام‌ها برای رفع این مسئله برداشته شد و اکنون با از بین رفتن دیوارهای پیرامونی و سازه‌های باقی‌مانده این عرصه بیش از گذشته برای بازگشت به چرخه استفاده شهری آماده می‌شود.
این مسیر از سفر استانی رئیس قوه قضاییه به البرز در سال ۱۴۰۲ آغاز شد سفری که یکی از مصوبات آن، انتقال قطعی زندان رجایی‌شهر از محیط شهری بود. زندان تعطیل شد زندانیان آن منتقل شدند و در ادامه در سفر سال ۱۴۰۴ رئیس قوه قضاییه به استان البرز، دستور تخریب این مجموعه صادر شد.
حالا بخشی از این دستور در برابر چشم خبرنگاران به تصویر کشیده می‌شود دیوار‌هایی که زمانی مرز میان زندان و شهر بودند دیگر وجود ندارند و بخش قابل توجهی از این عرصه آزاد شده است.
در جریان عملیات تخریب، حدود ۲۵۰۰ متر از دیوارهای پیرامونی مجموعه که از بلوک‌های سیمانی ساخته شده بودند، طی حدود ۲۰ روز تخریب شد؛ عملیاتی که با توجه به حجم و استحکام سازه‌ها، نیازمند کار مستمر و سنگین بود.
اکنون حدود ۶۰ هکتار از عرصه این مجموعه آزادسازی شده و قرار است این زمین در مسیر تعیین‌تکلیف و استفاده‌های جدید شهری قرار گیرد. حدود ۱۷ هکتار از این اراضی متعلق به سازمان زندان‌هاست که بنا بر اعلام رئیس سازمان زندان‌ها، فرآیند واگذاری آن از طریق مزایده در دستور کار قرار گرفته است.
برای بخش‌های باقی‌مانده نیز دیگر قرار نیست زندانی وجود داشته باشد.حدود ۹ هکتار از پوسته داخلی مجموعه همچنان در انتظار تعیین تکلیف نهایی و تصویب طرح در کمیسیون ماده ۵ است طرحی که می‌تواند کاربری‌های اداری، آموزشی، مسکونی، تجاری و فضای سبز را برای این محدوده رقم بزند.
به این ترتیب مسئله فقط تخریب یک زندان نیست مسئله تغییر چهره بخشی از شهر و پایان حضور یک مجموعه زندانی در میان بافت شهری است عرصه‌ای که پس از سال‌ها محصور بودن، حالا در مسیر تعیین تکلیف جدید و استفاده‌های شهری قرار گرفته است.
رجایی‌شهر امروز دیگر آن زندانی نیست که سال‌ها در دل شهر قرار داشت. دیوار‌ها فرو ریخته‌اند برجک‌ها یکی پس از دیگری از میان رفته‌اند و در میان گردوخاک ناشی از تخریب، تصویری تازه از این محدوده در حال شکل‌گیری است.
امروز خبرنگاران تنها شاهد تخریب چند دیوار و سازه نبودند آنها شاهد اجرایی شدن دستوری بودند که هدف آن پایان حضور زندان رجایی‌شهر در این نقطه از شهر و پاسخ به یکی از مطالبات قدیمی مردم بود وعده‌ای که حالا در میان صدای پیکور و فرو ریختن آخرین بخش‌های باقی‌مانده، بیش از هر زمان دیگری به واقعیت نزدیک شده است.
