تحول در صنعت پرورش گوسفند با دستاورد پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی و همکاری بخش خصوصی

معاون وزیر جهاد کشاورزی و رییس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در بازدید از شرکت کشت و صنعت جوین از دستاورد مشترک پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی و این واحد بخش خصوصی در حوزه اصلاح نژاد مولکولی گوسفند رونمایی کرد.

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی، این دستاورها  شامل تولید قوچ آمیخته ژنتیکی  چندقلوزا (بورولا) بر پایه گوسفند مغانی با افزایش چشمگیر چندقلوزائی تا چهار بره، تولید قوچ آمیخته ژنتیکی گوسفند عضله زا (میوستاتین) بر پایه گوسفند مغانی به منظور بهبود ملموس صفات رشد و کیفیت لاشه برای افزایش بازارپسندی و تولید سویه ژنتیکی سنتزی چندقلوزا-عضلانی برای دستیابی به سویه‌ ژنتیکی  دارای ژنوتیپ خالص برای هر دو ژن چندقلوزای بورولا و میوستاتین عضله زا است.

در این بازدید که با حضور جمعی از مدیران پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی برگزار شد رضا طالبی، عضو هیئت علمی پژوهشکده بیوتکنولوژی جانوری پژوهشگاه توضیحاتی در خصوص جزئیات طرح ملی«داخل‌سازی ژن‌های بزرگ‌اثر» و «اصلاح مولکولی گوسفند مغانی» ارائه کرد.

وی با اشاره به همکاری نزدیک پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی و شرکت کشت و صنعت جوین در پیشبرد این طرح جامع و بلندمدت دو فازی طی سال‌ها تلاش بی‌وقفه گفت: این طرح منجر به تولید سویه‌های ژنتیکی نوینی شده  که از نظر چندقلوزایی، رشد، راندمان خوراک، کیفیت لاشه و گوشت، و همچنین کیفیت پشم، پیشرفت‌های قابل توجه و بی‌سابقه‌ای نسبت به نژاد پایه به ثبت رسانده است.

طالبی تصریح کرد: در فاز اول طرح که با هدف «ایجاد ترکیب ژنتیکی گوسفند گوشتی-تولیدمثلی» طی سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۳  اجرا شده محققان توانستند سویه سنتزی را تولید کنند که از لحاظ صفات تولیدمثلی و رشد، عملکردی به مراتب بهتر از نژاد بومی مغانی دارد به طوری که میانگین چندقلوزایی از ۱.۲ بره در هر زایش در نژاد مغانی به ۱.۸ تا ۲ بره افزایش یافته و ضریب تبدیل غذایی نیز از ۷.۵، ۸ کیلوگرم خوراک به ازای هر کیلوگرم افزایش وزن در نژاد مغانی، به ۶.۵ کیلوگرم کاهش یافته که به معنای کاهش ۱۳ تا ۱۸ درصدی هزینه‌های تغذیه و افزایش سودآوری برای پرورش‌دهندگان است.

طالبی تصریح کرد: از نظر صفات لاشه، راندمان لاشه از ۴۹ درصد به ۵۵ درصد رسیده، وزن دنبه از ۴.۵ کیلوگرم به ۱ تا ۲ کیلوگرم کاهش یافته و سطح مقطع عضله راسته از ۲۱ به ۲۸ سانتی‌متر مربع افزایش یافته است. در زمینه کیفیت گوشت نیز برای اولین بار در نژاد مغانی، ماربلینگ (چربی درون‌بافتی گوشت) ایجاد شده است. کاهش pH پس از کشتار، افزایش تردی، تغییر رنگ گوشت به قرمز روشن و در نتیجه افزایش چشمگیر بازارپسندی از دیگر دستاوردهای این طرح است.

عضو هیات علمی پژوهشکده بیوتکنولوژی جانوری پژوهشگاه خاطرنشان کرد: پشم تولیدی در این سویه نسبت به نژاد بومی، دارای رنگ سفید یکدست و مرغوب است که آن را برای استفاده در صنعت نساجی مناسب می‌کند. نکته قابل توجه اینکه تمام این بهبودها بدون کاهش سازگاری و زنده‌مانی بره‌ها حاصل شده است. سویه جدید از این نظر کاملاً مشابه نژاد بومی مغانی بوده و برای پرورش در سیستم باز و شرایط اقلیمی ایران کاملاً مناسب است.

وی افزود: در فاز دوم این طرح با عنوان «ایجاد نژاد بومی مغانی پربازده گوشتی-تولیدمثلی با استفاده از روش درون‌سازی ژنی و اطلاعات مولتی اومیکس»، محققان گامی فراتر برداشته و موفق به تولید نژاد مغانی اصلاح شده با قابلیت توأم چندقلوزایی و عضله‌زایی شده‌اند. در این مرحله، مولدین نسل سوم برگشتی (BC3) با ۹۲ درصد ژنوم بومی تولید شده‌اند که گام نهایی برای معرفی یک نژاد بومی پربازده و در عین حال کاملاً سازگار با شرایط ایران است.

طالبی در پایان این طرح و دستاوردهای آن را نمونه‌ای درخشان از هم‌افزایی دانش تخصصی پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی و ظرفیت‌های بخش خصوصی دانسته و تأکید کرد که این فناوری‌ها نقش مستقیمی در ارتقای بهره‌وری دامپروری، افزایش امنیت غذایی و اقتصادی‌سازی تولید گوشت قرمز در کشور ایفا می‌کنند. این پروژه نشان‌دهنده تغییر مسیر از دامپروری سنتی به سمت بهره‌گیری از فناوری‌های نوین ژنتیکی برای دستیابی به نتایج عملی و اثرگذار در اقتصاد کشاورزی است. این دستاوردها حاصل تلاش‌های مستمر مجریان طرح  رضا طالبی و  محمدرضا غفاری و همکارانشان در پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی و پروهشکده بیوتکنولوژی جانوری رشت و همچنین حمایتهای سید محمد حسینی مدیر عامل و همکاران شرکت کشت و صنعت جوین بوده است.